İnsan, varlık Aleminin en hassas ve özel denge noktasıdır. Bize düşünme, anlama, tercih etme yetisi ve kâinatı gözlemleyen derin bir BİLİNÇ bahşedilmiştir.
Bu bilinç sayesinde keşfedebilir, üretebilir, dünyayı güzelleştirebiliriz.
Kuantum fiziğinin bize söylediği gibi, kâinatta potansiyelin somut yani gözle görülür bir gerçekliğe dönüşebilmesi için bilinçli bir gözlemciye ihtiyaç vardır. İnsan da zihni ve eylemleriyle kâinattaki gizli potansiyelleri açığa çıkaran bir gözlemcidir.
Ancak insanın en büyük imtihanı tam da bu noktada başlar. Kendisine verilen yetenekleri, zekâyı ve gücü kendi ÖZ varlığından bilme yanılgısı... Bir şey başardığımızda, öğrendiğimizde veya güç kazandığımızda zihnimiz kolayca BEN YAPTIM, BEN BAŞARDIM düşüncesine kapılabilir. Oysa görünürdeki bu gücün gerisinde çok daha derin bir hakikat yatar.
Tasavvuf bize insanın bağımsız bir güç sahibi değil, ilahi tecellilerin göründüğü bir AYNA olduğunu öğretir. Nasıl ki bir ayna üzerine düşen güneş ışığını yansıttığında ışığın kendisi hâline gelmezse, insan da sahip olduğu meziyetlerin kaynağı değildir.
Bedenimizdeki trilyonlarca hücrenin çalışması, kalbimizin atması, nefes alıp vermemiz bile bizim kontrolümüzde değildir.
İnsan uçaklar yapabilir, yapay zekâ geliştirebilir ya da atomu inceleyebilir fakat bütün ilmine rağmen yoktan bir sineğin kanadını dahi yaratamaz.
İnsanda görünen ilim, merhamet ve güç, Allah’ın esmasının birer tecellisidir. Bir bilgi öğrendiğimizde el-Alîm ismi, bir şeyi imar edip güzelleştirdiğimizde el-Bâri ve el-Musavvir isimleri, gayret edip güç sergilediğimizde ise el-Kaviyy ismi bizde yankılanır.
Gücün sahibi biz değiliz, biz sadece o gücün emanetçisiyiz.
Çoğu insan aciz olduğunu kabul etmekten hoşlanmaz, çünkü acziyeti bir zayıflık veya eksiklik olarak görür. Oysa hakikatte acziyet, insanın değersizliği değil, sınırlı bir KUL olduğunun farkına varmasıdır. Maddeyi en küçük parçasına kadar inceleyen kuantum teorisi, evrenin katı ve sabit olmadığını, sonsuz bir ihtimaller ve enerji ağıyla örülü olduğunu gösterir. İnsan kendi kontrol alanının sınırını fark ettiğinde, her şeyi yönetmek zorunda olmadığını da anlar. İşte bu farkındalık, çaresizlik değil, sonsuz kudret sahibi olan el-Ganîy ve el-Kâdir olana sırtını dayamak, yani hakiki tevekküldür.
Dua ise bu acziyetin dile gelmesi, bilincin Sonsuz Kudret ile aynı frekansta buluşmasıdır.
Dua etmek, yalnızca bir şeyler talep etmek değil, kalbi el-Mücîb ve el-Latîf olan Yaratıcı’ya bağlamaktır. İnsan dua ederken aslında sınırlı varlığından sıyrılır ve sonsuz potansiyele yönelir.
Bazen dualarımızın hemen gerçekleşmediğini düşünürüz, oysa dua süreci insanı dönüştüren bir okuldur. Beklerken es-Sabır tecellisiyle sabretmeyi, sonuçlara razı olurken el-Hakîm isminin hikmetini kavramayı öğreniriz.
Dua, sadece sonucu değiştirmek için değil, insanın kendi içsel dünyasını dönüştürmesi için vardır.
"Kendini bilen, Rabbini bilir" ölçüsü de tam olarak burada anlam kazanır. Kendini bilmek, nefsini yüceltmek değil, kendi sınırlarını görerek Rabbine olan muhtaçlığını idrak etmektir.
Ben acizim, O kudret sahibidir,
ben faniyim, O el-Bâkî'dir,
ben sınırlı biliyorum, O el-Alîm’dir. Bu idrak insanı kibirden korur ve hakiki alçakgönüllülüğe götürür.
İnsanın bu dünyadaki en büyük hakikati, kendisini tanrılaştırmak değil, kulluğunun şerefini kavramaktır. Gerçek manevi yükseliş "Ben oldum" demek değil, "Rabbim, ben Sana muhtacım" diyerek iddialarından sıyrılmaktır. Hayat bazen bir kayıpla, bir çaresizlikle ya da sınırlılıklarımızla bizi yüzleştirdiğinde aslında en büyük uyanışı yaşatır.
Gücümüzün yetmediği yerde Allah’a yönelmek, insanın ulaşabileceği en yüksek makam olan secde anlayışının özüdür.